İMAM HATİP LİSESİ ÖĞRENCİLERİ SURİYE'DE ARAPÇA DİL EĞİTİMİ PROGRAMI RAPORU

25 HAZİRAN - 04 AĞUSTOS 2010

 

PROGRAMLA İLGİLİ GENEL TESPİTLER:

Akademi Lisan ve İlmî Araştırmalar Derneği ile Millî Eğitim Bakanlığı Din Öğretimi Genel Müdürlüğü arasında imzalanan protokol gereği İmam Hatip Liselerinde okuyan öğrencilerin Arapça dil yeteneklerini geliştirmeleri amacıyla düzenlenen eğitim programı 04 Ağustos itibariyle tamamlanmıştır.

21 farklı İmam Hatip lisesinden 45 öğrencinin katıldığı 6 haftalık Arapça Dil Eğitimi, Suriye’nin başkenti Şam’da yer alan el-Mahadu’d Duveli isimli kurumda 25 Haziran- 04 Ağustos tarihleri arasında yapılmıştır. Öğrenciler bu süre zarfında 144 saatlik Arapça eğitimi almışlardır. Programın başlangıcında öğrencilerimiz seviye sınavına tabi tutulmuş, mahad bünyesindeki 6 kurdan 2. kur düzeyinde oldukları tespit edilmiştir. 45 öğrencimiz de kendi içinde 2/1 (19 öğrenci), 2/2 (7 öğrenci), 2/3 (19 öğrenci) olmak üzere üç seviyeye ayrılmışlardır.

2. kur 1 seviyedeki öğrencilerimiz günde dört saat haftada altı gün olmak üzere aşağıdaki dersleri görmüşlerdir:

2 saat Kur’ân-ı Kerim (Bu derste surelerin okunuşuyla birlikte kısa anlamı ve tefsiri de yapılmıştır.

4 saat Arapça Okuma (Kırâe)

8 saat Pratik Arapça (Muhadese)

6 saat Arapça Kompozisyon (Tabir)

4 saat Hüsn-ü Hat

Yukarıda sayılan haftalık 24 saatlik dersler içersinde öğrencilerimiz en çok pratik dersinden istifade etmişlerdir. Programdaki farklı derslere farklı öğretmenler girmiş, içlerinden en çok Mahmut Hammade isimli öğretmen beğenilmiştir. Öğrencilerle yapılan değerlendirme toplantısında Hüsn-ü Hat dersinin işlenme metodundan dolayı çok az verim alınan bir ders olduğu vurgulanmıştır.

2. kur 2 seviyedeki öğrencilerimiz günde dört saat haftada altı gün olmak üzere aşağıdaki dersleri görmüşlerdir:

2 saat Kur’ân-ı Kerim (Bu derste surelerin okunuşuyla birlikte kısa anlamı ve tefsiri de yapılmıştır.

4 saat Arapça Dilbilgisi (Nahiv)

2 saat Arapça Yazı (Kitabe)

2 saat Arapça Sarf

4 saat Arapça Okuma (Kırâe)

2 saat Pratik Arapça (Muhadese)

6 saat Arapça Kompozisyon (Tabir)

2 saat Hüsn-ü Hat

Yukarıda sayılan haftalık 24 saatlik dersler içersinde öğrencilerimiz en çok tabir ve pratik dersinden istifade etmişlerdir. Programdaki farklı derslere farklı öğretmenler girmiş, içlerinden en çok Dr. Ziyad Mustafa isimli öğretmen beğenilmiştir. Öğrencilerle yapılan değerlendirme toplantısında pratik derslerinin az olduğunu, Hüsn-ü Hat dersinin işlenme metodundan dolayı çok az verim alınan bir ders olduğu vurgulamışlardır. Bu grupta yer alan öğrencilerimiz sınıflarında Türk öğrencilerin az olmasından dolayı daha çok istifade ettiklerini bildirmişlerdir.

2. kur 3 seviyedeki öğrencilerimiz günde dört saat haftada altı gün olmak üzere aşağıdaki dersleri görmüşlerdir:

2 saat Kur’ân-ı Kerim (Bu derste surelerin okunuşuyla birlikte kısa anlamı ve tefsiri de yapılmıştır.

4 saat Arapça Dilbilgisi (Nahiv)

2 saat Pratik Arapça (Muhadese)

8 saat Arapça Kompozisyon (Tabir)

4 saat Arapça Yazı (Kitabe)

4 saat Arapça Okuma (Kırâe)

Yukarıda sayılan haftalık 24 saatlik dersler içersinde öğrencilerimiz en çok tabir ve pratik dersinden istifade etmişlerdir. Nahiv derslerinin konularının kendilerine çok kolay geldiğini bildiren öğrenciler özellikle tabir dersi yerine muhadesenin daha yoğun olarak programda olmasını istemişlerdir. Programdaki farklı derslere farklı öğretmenler girmiş, içlerinden en çok Kırae dersi hocası Mahmud Süleyman isimli öğretmen beğenilmiştir.

Genel olarak programdaki öğretmenlerin ilk hafta değiştiğini ve programda istikrarın birinci haftanın sonunda sağlandığını belirten öğrenciler, eğitim materyalleri yönünden de bir sıkıntılarının bulunmadığını bildirmişlerdir. Öğrenciler 6 haftalık eğitimleri sonucunda gerek derslerde gerekse çarşı ve pazarda edinmiş oldukları tecrübeleri neticesinde Arapçayı anlama konusunda oldukça iyi bir mesafe kat etmişlerdir. Konuşma ile ilgili henüz yeterli bir düzeyde olmasa da bazı günlük konuşma kalıplarına vakıf olmuşlar, işaret dilinin yardımıyla Arapça olarak sıkıntılarını anlatmak için ciddi bir ilerleme göstermişlerdir.

Haftada 6 gün uygulanan 45 günlük programda ders günleri akışı aşağıdaki gibi düzenlenmiştir:

04.00               Sabah namazı

06.15               Kahvaltı

08.30               Ders başlangıcı

10.00               Teneffüs

10.30               Ders başlangıcı

12.00               Ders bitimi

12.30               Öğle Namazı

13.00               Öğle Yemeği ve serbest zaman

20.30               Yurt kapılarının kapanması

23.00               Işıkların kapanması

Yukarıdaki program değerlendirildiğinde zamanın iyi kullanılmadığı görülmektedir. Gelecek seneler için Mahadla çalışılması durumunda kendilerine yapılması uygun görülen teklif aşağıdaki gibidir:

04.00                          Sabah namazı

07.30-08.00                Kahvaltı

08.30-09.15                1. Ders

09.15-09.30                Teneffüs

09.45-10.30                2. Ders

10.30-10.45                Teneffüs

11.00-11.45                3. Ders

11.45-12.00                Teneffüs

12.00-12.45                4. Ders

13.00-13.15                Öğle Namazı

13.15-13.45                Öğle Yemeği

13.45-19.00                Serbest Zaman

19.00-20.30                Etüt

23.00                          Işıkların Kapanması               

Yukarıdaki genel programın dışında öğrencilere yönelik haftada 3 gün sorumlu öğretmen Nazım Demirci tarafından sabah 06.45-08.20 arasında Arapça Etüt programları yapılmıştır. Beş hafta devam eden etüt programlarının yanı sıra sorumlu öğretmen Nihat Morgül tarafından her gün saat 18.00-19.00 arasında Arapça Metin okuma amacıyla Kasasu’n Nebiyyîn isimli kitaptan Arapça metin okunmuş ve Türkçe tercümesi yapılmıştır. Söz konusu ders ve etüt programları öğrencilere zorunlu tutulmamasına rağmen 20-25 öğrenci programlara sürekli iştirak etmiştir.

Öğrenciler 6 haftalık program esnasında üç defa yüzmeye götürülmüş, bir defa da Şam dışındaki Busra, Neva, Yermük Vadisi, Der’a bölgelerine gezi düzenlenmiştir. Bunun dışında hafta içi Şam’ın tarihi yerleri gezilmiş, öğretmenler eşliğinde bölgenin önemli yerlerine gezi düzenlenmiştir. Şehir turlarının yanı sıra Şam’ın yakınlarındaki bir köye de bölgeyi ve bölge insanını tanıma amacıyla günü birlik bir gezi programı düzenlenmiştir.

Gerek öğrencilere yapılan anket sonucundan gerekse programı yöneten öğretmenlerin gözlemlerinden elde edilen neticeler sonucunda programın güçlü ve zayıf yönleri ile ilgili tespitlerle ve zayıf yönlerine yönelik iyileştirme teklifleri aşağıda belirtilmiştir.  

PROGRAMIN GÜÇLÜ YÖNLERİ:

·         Öğrencilerin farklı okullardan seçilmiş olması: Gelecek senelerde projenin yaygınlaştırılması ve bütün okul öğrencilerine ulaşılması acısından oldukça önemli kabul edilebilecek bu yön sayesinde programa katılan öğrenciler kendi okullarında projenin doğru tanıtılmasını sağlayacaklardır.

·         Öğrencilerin seçilmiş öğrencilerden olması:  Programa katılan öğrenciler oldukça uyumlu öğrenciler olup 6 haftalık süre içerisinde kayda değer bir disiplinsizlik yaşanmamıştır. Bazı okullardan seçilen öğrencilerin zayıf olması (Samandıra, Üsküdar, Ümraniye İHL öğrencileri) sorunu dışında genel olarak öğrenciler oldukça ilgiyle programı takip etmişlerdir. Gelecek senelerde öğrenci seçimiyle ilgili organizasyonun tavsiyesi okul idarelerinden çok Arapça Zümre öğretmenlerinin kararı ile programa öğrencilerin seçilmesidir. Zira idarelerden çok öğretmenler öğrencileri daha iyi tanımaktadır.

·         Arapçanın konuşulduğu bir ülkede bulunulması: Dil eğitimi açısından önemli bir kazanım olan bu özellik sayesinde öğrenciler ders dışında, sokakta, çarsıda, pazarda yaşayan bir dilin olduğunu görmüş, bu durum onların Arapça konuşmaya karşı cesaretlerini arttırmıştır.

·         Eğitim için Şam’ın seçilmiş olması: Yurt dışı eğitiminde Şam’ın seçilmesi önemli bir kazanımdır. Şam geçmişten günümüze ilim merkezi olmuştur ve bu ilim geleneği hala devam etmektedir. Burada dünyaca isim yapmış âlimleri görmek onların ders halkalarına bizzat katılmak mümkündür. Ayrıca Şam kültürü ile bizim kültürümüz arasında da bir çok yönden benzerlikler bulunmaktadır.

·         Güvenliğin oldukça güçlü olması: Şam şehri geceleri bile son derece güvenli bir şehirdir. Burada emniyet açısından hiçbir endişe duyulmamış, öğrencilerin başına en ufak bir olumsuzluk gelmemiştir.

·         Arapçanın fasih bir Arapçaya yakın olması: Şam bölgesi Arapçanın fasihe en yakın konuşulduğu bölgelerden birisidir. Yerel lehçeleri de anlaşılması açısından diğer Arap ülkeleriyle kıyaslandığında çok zor değildir.

·         Eğitim merkezinin şehrin merkezi bir yerinde olması: Şam’daki dil merkezinin şehir merkezinde olması projenin güçlü yönlerindendir.

·         Ekonomik olarak hayat şartlarının ucuz olması: Şam’da öğrencilerin ortalama aylık cep masrafı 100 ile 150 dolar arası olmuştur. En çok para harcayan bir öğrencinin 6 haftalık masrafı 300 dolar olmuştur. 

PROGRAMIN ZAYIF YÖNLERİ:

·         Ulaşım: Öğrencilere hizmet veren Hatay Hediye Sen firması oldukça sıkıntılı idi. İstanbul Hatay arasında herhangi bir sorun yaşanmazken gidişte Hatay-Şam arası 48 kişi olunmasına rağmen 46 kişilik bir otobüste yolculuk yapıldı. Dönüşte ise Hatay’da 3,5 saat beklenildi. Konuyla ilgili firma yetkilileri uyarılmalı gelecek sene için düşünülen programlarda farklı firma alternatifleri aranmalıdır.

·         Mahad’de çok sayıda Türk Öğrencinin olması: Şam’da ve kalınan merkezde aşırı derecede yoğun Türk öğrencinin olması, bunların aynı yatakhanede kalmaları ciddi bir dezavantaj oluşturmuştur. Öğrenciler kendi aralarında daima Türkçe konuşmaya yönelmişlerdir. Bu sorunu çözmek için Mahad yönetimiyle görüşülmeli ve öğrenciler farklı katlardaki yatakhanelere dağıtılmalıdır. Bundan kaynaklanabilecek sorunlar öğrencilerle de paylaşılmış, ancak öğrenciler de Türkçe bilmeyenlerle aynı yatakhanede kalmanın daha fazla avantajlı olduğunu bildirmişlerdir.

·         Yemeklerin beğenilmemesi: Mahad’de pişirilen yemekler Türk yemek tarzına uygun yemekler değildi. Öğrenciler yemek yiyemeyince dışarıdan ücretle yemek yeme yoluna gitmişlerdir.  Konuyla ilgili iki farklı çözüm düşünülebilir. İlk olarak Türk bir aşçı getirilebilir. Bu aşçının ibate ve iaşesi Mahad tarafından, maaşı ise Akademi tarafından karşılanır.  Diğer bir çözüm yolu olarak da sorumlu öğretmenler tarafından Mahad yemekhanesine sulu yemekleri de içeren bir liste verilebilir. İdarenin bu listeye uygun olarak yemek pişirilmesi sağlanabilir. Ayrıca kurum ile Akademi Derneği arasında yapılan anlaşmaya yemeklerle ilgili özel bir madde de ilave edilebilir.

·         Çamaşırların geç yıkanması: Çamaşırlar haftada bir toplanmamış bu da öğrencilerin mağdur olmasına sebep olmuştur. Bu konuda Mahad yönetimiyle yapılacak anlaşmaya çamaşırların yıkanması ile ilgili bir madde ilave edilebilir.

·         Derslerin 90 dakika olarak işlenmesi. Öğrenciler Türkiye’deki eğitim sistemlerinde blok derse alışmamış öğrenciler oldukları için sıkılmışlardır. Özellikle dil dersi gibi dikkat gerektiren derslerde ders saatinin uzunluğu verimi olumsuz etkilemektedir. Bir müddet sonra öğrenci dersten kopabilmektedir. Derslerin 45 dk. Süreyle yapılması için yukarıda belirtilen program akışı teklif edilmektedir.

·         Bazı derslerin verimli olmaması: Yukarıda derslerle ilgili kısımda da belirtildiği gibi bazı dersler öğrenciler tarafından ilgisizlikle karşılanmıştır. Bu konuda yapılan teklifler yukarıda yer almaktadır. (Hüsn-ü hat dersinin fazlalığı ve muhadese dersinin azlığı gibi)

·         Modern dil öğretim metotlarının kullanılmaması: Mahad’daki dil eğitimi konusunda klasik bir yaklaşım mevcut mevcuttur. Özellikle dinleme, yazma derslerinde öğrencilere doğru rehberlik yapılmadığı gözlenmiştir. Bu konuda mahad yönetimiyle görüşülmeli, dinleme, nahiv ve muahdese dersi ile ilgili kendilerine bazı metotlar sunulmalıdır. Din eğitimi merkezli değil dil eğitimi merkezli bir metodun takip edilmesi için çalışmalar yapılmalıdır.

·         Öğrencilerin boş zamanlarının çok olması: Yukarıda belirtilen tablodan da anlaşıldığı gibi öğrencilerin 12.30’dan sonra bir eğitim programları bulunmamaktadır. Resmi program dışında isteğe bağlı etüt ve dersler konulmuştur. Ancak bunlara katılım da P-60 civarındadır. Bunun resmileştirilmesi adına saat 19.00-20.30 arası zorunlu etüt saati önerilmektedir.

 

·         Sorumlu öğretmenlerle farklı katlarda kalınması: Bu durum iletişimi zayıf kılmıştır.Gelecek sene yapılacak düzenlemelerle her 15 öğrencinin bulunduğu kata bir sorumlu öğretmen verilmelidir.

·         Sıcaklığa karşı önlem alınmaması: Yaz aylarında aşırı sıcaklarda odalar bunaltıcı olabilmektedir. Özellikle son katlarda güneşe bakan cephelere klima konulması gerekir.

·         Katlardaki LCD ekranların kullanılmaması: Katlardaki salonlarda LCD ekranlar bulunmaktadır. Ancak bu ekranlar 1–2 video gösterisi dışında çok kullanılmamıştır. Buraların TV yayını bağlanarak haberlerin izlenmesi Arapça eğitimi açısından önemli olduğu gibi 8.30 dan sonra akşam boş kalan öğrenciler için de önemli bir meşgale olabilir.

·         Sorumlu öğretmen sayısının az olması: 45 kişiye 2 sorumlu öğretmen atanmıştır. Tecrübeyle elde edilen sonuç 15 öğrenciye 1 öğretmenin tahsis edilmesidir. Yurt dışında bir eğitim programında olunması hasebiyle öğrenciler daha yakın ilgiye ihtiyaç duymaktadırlar.

·         Sorumlu öğretmenlerin bütçesinin olmaması: Program esnasında parasını kaybeden veya parası biten öğrenciler olmuştur. Bu konuda para transferi oldukça zahmetli bir metot olduğundan sorumlu öğretmenlere bir bütçe tahsis edilmelidir. Veliler bu konuda öncelikle öğretmenlerden sorunu çözmelerini istemektedirler. Ayrıca öğrencilere zaman zaman birtakım ikramlar yapılması gerekebilir. Bu açıdan belli bir serbest bütçe tahsis edilmelidir.

·         Eğitim süresinin 6 haftayla kısıtlanmış olması: Gerek anketlerde gerekse değerlendirme toplantılarında öne çıkan görüş programın süresinin kısa olmasıydı. Yurt dışı dil eğitimimde altı haftalık zaman oldukça yetersizdir. Gelecek sene programın 25 Haziran-25 Ağustos tarihleri arasında 8 haftalık olması daha doğru olacaktır. Ramazan ayını öğrencilerin yurt dışında geçirmeleri de ayrı bir kazanım sayılmalıdır.

Yukarıdaki zayıf yönler ve düzeltilmesi için gerekli tedbirler ele alınmıştır. Bunun yanı sıra projede yer alan öğrencilerin okul döneminde de Arapçaya ilgilerinin devam ettirilmesi için farklı etkinlikler yapılmalıdır. Verilen emeğin, yapılan çalışmanın boşa gitmemesi için okul döneminde Akademi Derneği tarafından öğrencilere İstanbul’un belirli merkez İmam Hatip Liselerinde yabancı hocalar tarafından Arapça dersleri verilmelidir. Bu programa katılan başarılı öğrenciler gelecek sene tekrar yurt dışına gönderilmelidir. Farklı öğrencileri göndermek yerine sene içinde de Arapçayla ilgisini sürdüren öğrencilerin yeniden mükafatlandırılması daha doğru olacaktır. Ayrıca öğrenci seçimi esnasında bütün öğrencilerin 10. Sınıfı bitirmiş ve 11’e başlamamış öğrencilerden seçilmesine mutlaka dikkat edilmelidir.

Zayıf yönlerine rağmen proje genel hatlarıyla oldukça başarılı bir proje olmuştur. Önümüzdeki yıllarda zayıf yönler giderilerek projeyi geliştirmek ve ona devam etmek, İmam Hatip Liselerinde Arapça eğitimine büyük katkı sağlayacaktır. Gelecek sene aynı tarihlerde öğretmenlere yönelik bir projenin hayata geçirilmesi de eğitim öğretime daha olumlu yansıyacak sonuçlar verecektir. Konuyla ilgili ön hazırlıklar başlatılmalı, yurt dışına ücretsiz (veya çok cüzi ücretlerle) gönderilecek kaliteli öğretmenlerin seçimi için girişimlerde bulunulmalıdır.

Raporu Hazırlayanlar: Adem Varıcı, Muhammed Ağırakça, Nihat Morgül, Nazım Demirci